|
|
PORTO: een alledaagse naam
en drank.
   |
| Het
oudste portohuis dat nog steeds bestaat, opgericht in 1638. |
Geschiedenis: Van de jaren 1300 tot vandaag
Van oudsher is wijn in Portugal altijd een buitenlandse
aangelegenheid geweest. In de tweede helft van de 15e eeuw
werd de wijn uit het noorden van Portugal ook naar Vlaanderen
verscheept om daar te worden overgeslagen voor de overtocht
naar Engeland.
Als gevolg van de Spaanse bezetting in de Zuidelijke Nederlanden raakte
deze handelsstroom opgedroogd: Spanje is nu eenmaal nooit goede vriend
geweest met Portugal. In het laat-middeleeuwse Brugge werd op grote schaal
handel gedreven in wijn. De wijn was er niet alleen één der belangrijkste
handelsproducten, maar was er tevens een felbegeerd verbruiksgoed. Exacte
cijfers zijn daarover niet voorhanden, noch van de eigenlijke handelsomzet
noch van het plaatselijke verbruik. Maar wat het verbruik betreft, is wel
een uitzonderlijk hoog hoofdelijk verbruik van bijna 100 liter per jaar
vastgesteld! Een hoog verbruik is nochtans zeer aannemelijk, gezien:
De aanwezigheid van een uitgebreide handeldrijvende
burgerij, waaronder heel wat buitenlanders.
De productie van bier nog zeer kleinschalig en lokaal
was.
Het beschikbare drinkwater bijlange niet zo zuiver
was als heden ten dage.
In Brugge werd toen overwegend Rijnwijn verhandeld, maar tot laat in
de 15e eeuw was Damme, de voorhaven van Brugge, de grote stapelplaats
van de wijnen die ons van over zee bereikten. En dit gold niet alleen
voor Franse wijn, waarvoor Damme reeds in 1331 een stapelprivilegie had
verworven, maar ook voor de wijnen uit Portugal. Deze Portugese wijn
was nog geen Portowijn zoals wij die vandaag kennen. Pas in de 18e eeuw
ontdekte men toevallig dat door toevoeging van brandewijn, de Portugese
wijn beter bewaarde tijdens de zeereis. Maar, reeds 100 jaar vroeger,
in de 17e eeuw, vestigden Engelse handelaars zich in Portugal, om vandaar
de export naar Engeland te organiseren.
De Portohandel vertelt veel te weinig dat de Portowijngaard de oudste
gereglementeerde wijnstreek ter wereld is. De vader van dit reglement
was de Markies de Pombal, die Eerste Minister was en in 1756 de grenzen
van de wijngaarden in de Dourovallei afbakende. In ruil voor controle
van opbrengst en kwaliteit van wijn afkomstig uit het toegelaten afgebakende
productiegebied, garandeerde de Koninklijke Wijnvereniging van Boven-Douro
opgericht bij Koninklijk bevel, aan de wijnboeren een minimumprijs. Op
die manier werden de kleine wijnboeren door de Portugese Kroon beschermd
tegen misbruiken en mogelijke uitbuiting door de in Porto gevestigde
Engelse handelaars. Alle wijngaarden in het Portogebied werden geclassificeerd
van "A" voor de beste percelen tot "E" voor de mindere. Hoe hoger de
classificatie, des te hogere prijs wordt voor de druiven betaald en hoe
hoger het percentage van de wijn waarvan porto mag worden gemaakt. Dit
bijna 250 jaar oude reglement wordt vandaag nog altijd nageleefd.
| Classificatie
van de Porto wijngaarden |
| Categorie |
Minimum
aantal punten |
Toegelaten
opbrengst per 1000 wijnstokken |
| A |
1200 |
700 Liter |
| B |
1001 |
600 Liter |
| C |
801 |
500 Liter |
| D |
601 |
400 Liter |
| E |
401 |
300 Liter |
|
Wijngaarden die minder dan 401 punten behalen, mogen
geen wijn voor de productie van porto leveren. In
1973 telde de Portostreek 86.000 wijngaarden, waarop
28.000 wijnboeren actief waren. Ruim de helft van
deze wijnboeren leveren minder dan 3000 liter per
jaar. Hoeveel zij mogen leveren, hangt af van de
categorie van hun wijngaard. Deze categorie wordt
bepaald door een puntensysteem, waarin een aantal
punten kan worden verdiend op basis van 8 criteria.
Een niet bestaande ideale wijngaard zou maximaal
1580 punten behalen. Maar dat is niet nodig om in
categorie A te vallen, de beste categorie: daarvoor
volstaat een minimum van 1200 punten.
| Puntensysteem |
| Criterium |
Maximaal
aantal punten |
| Ligging van de wijngaard |
600 |
| Klimaat en micro klimaat |
210 |
| Kwaliteit van de bodem |
180 |
| Aangeplante druivensoorten |
150 |
| Hoogteligging t.o.v. de zeespiegel |
150 |
| Opbrengst in hectoliter per hectare |
120 |
| Steilte van de hellingen |
100 |
| Leeftijd van de wijnstokken |
70 |
| TOTAAL |
1580 |
|
Was deze classificatie maar wat meer ingeburgerd
bij onze diverse wijnproducerende naties!
De diverse kwaliteiten van Porto
In het kader van dit artikel handelen wij niet over
Witte Porto noch over Ruby.
Tawny:Door veroudering op vat krijgt
de portowijn een lichte oxidatie, zodat de kleur
in het glas een bruinoranje boord vertoont. De vatrijping
duurt 3 tot 5 jaar en brengt veel finesse in de wijn.
Tawny met leeftijdsvermelding:wordt
gemaakt op basis van een assemblage van portowijnen
uit verschillende oogstjaren. De gebruikelijke, wettelijk
beschermde namen zijn:
10 jaar oud
20 jaar oud
30 jaar oud
(meer dan) 40 jaar oud
De samenstelling van de verschillende gebruikte oogstjaren moet vooraf
ter keuring worden ingediend bij het Instituto do Vinho do Porto.
Vintage:is een portowijn uit een
uitzonderlijk oogstjaar. Een Vintage blijft niet
langer dan twee jaar op vat. Als hij dan alle kwaliteiten
vertoont om nog lang bewaard te kunnen worden,
wordt hij bij het Instituto do Vinho do Porto ter
keuring aangeboden. Deze instelling beoordeelt
de kwaliteit en verleent al dan niet de toelating
om deze portowijn "Vintage" te mogen noemen. Een
Vintage schenkt u ofwel jong, dit is binnen de
7 jaar, te tellen vanaf het oogstjaar, dus gedurende
5 jaar na de botteling. Ofwel degusteert u de Vintage
later, dit wil zeggen na 12 jaar volgend op het
oogstjaar. Bij lange veroudering op de fles zal
de Vintage een dik bezinksel kunnen vertonen. Daarom
wordt een oude Vintage altijd gedecanteerd vooraleer
een glas aan de gasten aan te bieden. Door het
telkens opwellen bij het rechtstreeks inschenken
uit de fles, zou u immers delen bezinksel mee serveren
in het glas, wat niet beleefd is! Als u Vintage
lange jaren in de kelder bewaart en dan opdient
ter degustatie, werd u in vroegere jaren geholpen
door de witte streep die onderaan op de fles was
geschilderd. Deze streep moest immers tijdens de
rustjaren naar boven gekeerd liggen, zodat u wist
waar en langs welke zijde u het bezinksel zou aantreffen.
De fles Vintage werd dus liefst in zelfde horizontale
houding uit de kelder naar boven gebracht. Het
overgebleven bezinksel wordt door sterrenchefs
gebruikt om saus bij rood gebraad te verrijken.
 Late
Bottled Vintage (L.BV.):is een portowijn
van één bepaald oogstjaar, die op vat is gerijpt
gedurende 4 tot 6 jaar. Door deze langere rijpingsduur
in vergelijking met Vintage, wordt deze porto lichter
en vlugger op dronk. In de zin van "onmiddellijk
klaar voor gebruik" is LBV porto een meer commercieel
product. Naar verluid zou LBV zijn uitgevonden door
het Portohuis Taylor’s in 1985. Een afgekeurde Vintage
kan nog altijd fungeren als een goede LBV.
Colheita:wil ook "oogstjaar" zeggen,
(zoals Vintage in het Engels), maar dan in de Portugese
taal. Colheita wordt dus ook gemaakt van één enkel
oogstjaar, maar de portowijn moet volgens de wet,
minimum méér dan 7 jaar rijpen op vat, vooraleer
te worden gebotteld. Bovendien moet het jaar van
botteling ook verplicht worden vermeld op de fles.
Door de lange jaren rijping op vat, vertoont de Colheita
porto géén bezinksel: dit is allemaal naar de bodem
van het vat gezakt. Een Colheita porto is dan ook
altijd klaar voor degustatie en kan tot drie weken
open staan, na de ontkurking.
Quinta-Port:is een portowijn, afkomstig
van één enkele wijngaard. "Quinta" is voor porto
de benaming die in Bordeaux "Château" heet of in
Bourgogne "Domaine".
Voorbeeld:Quinta San Luiz van Portohuis Kopke.
De naam Quinta kan zowel worden toegevoegd aan een
Vintage, een LBV of een Colheita.
Vintage en Colheita zijn de ideale flessen om uw grootse banketten op
te fleuren, ter gelegenheid van uw verjaardag, of huwelijksverjaardag,
of verjaardag van indiensttreding van de firma, of geboortejaar van de
kinderen, of...
u vult zelf maar in, want u hebt één grote zekerheid: door het samengaan
van het alcoholgehalte (20°) en het suikergehalte (bewaarmiddel) loopt
u nooit het risico van een slecht geworden fles.
 Kopke:is
het alleroudste portohuis en werd gesticht in 1638
door Christiano Kopke, consul van de Hanzesteden
in Lissabon. Sedert 1953 behoort Kopke tot de groep
Barros & Almeida, door Manuel de Almeida opgericht
in 1913. De huidige groep Barros bestaat nu uit verschillende
ondernemingen, die in een tijdspanne van zeventig
jaar werden overgenomen of opgericht. Dit zijn, naast
de handelsnamen Kopke en Barros, ook nog Hutcheson,
Feuerheerd & Associados, H&C.J. Feist – Vinhos S.A.
De groep Barros heeft een marktaandeel van 5% van de totale Portverkoop.
Barros & Almeida is één van de bekendste ondernemingen uit de sector
van de portowijnen en is hoofdzakelijk beroemd voor haar Tawny’s met
leeftijdsaanduiding en voor haar millésimes. Met zijn uitstekende Colheita’s
en mooie oude Tawny’s is Kopke het kroonjuweel van de groep Barros. Quinta
San Luiz was sedert 1922 eigendom van Kopke en werd samen met het exportbedrijf
verkocht aan Barros & Almeida. Samen met de nabijgelegen Quinta’s Lobata
en Mesquita zorgen ze voor 8% van de totale productie. Het gaat echter
wel om de belangrijkste procenten, aangezien dit allemaal klasse A wijngaarden
zijn. Kopke heeft 25 officiële verdelers in België.
 Engelse
Folklore.Tot 1986 (toetreding van Portugal tot de Europese
Unie) mocht portowijn enkel en alleen verhandeld worden door
de exporteurs ("shippers") die als lid waren ingeschreven bij
het IVP (Instituto do Vinho do Porto). De aanwezigheid van Engelse
families onder deze leden vergemakkelijkte de commerciële stroming
van Portowijn naar Engeland en naar haar uitgebreide koloniën.
In de Engelse maatschappij en in het Engelse society leven is
portowijn dan ook op een bijzondere wijze verstrengeld. Wij zetten
enkele staaltjes op een rij:
1: Net zo traditioneel als de Christmas pudding, is de combinatie "Cheddar
kaas met Porto", in alle lagen van de Britse bevolking zeer populair.
2: In de Victoriaanse eeuw, was de porto vooral een mannendrank, die
werd genuttigd na de maaltijd, wanneer de dames zich hadden terug getrokken
en de mannen alleen bleven in het rokerssalon, voor een portie "Porto
met de sigaar".
3: Ouders en grootouders leggen voor hun kinderen voorraden porto aan,
waaronder de Vintage – porto van hun geboortejaar.
4: Op een banket, dat afgerond wordt met de Vintage Porto, schenkt de
gastheer zichzelf eerst een glas in en geeft de karaf dan door langs
de linkerkant, tot deze de hele kring van de disgenoten heeft afgelegd.
Daarbij moet de karaf met Vintage Porto worden doorgegeven van hand tot
hand, zonder dat deze karaf op de tafel mag worden neergezet. Dit zeer
oude gebruik wordt ook vandaag nog in ere gehouden. Van cultuur gesproken!
Herman Vermoesen
Met dank aan:
 |
|
  |
Bestel
online
|
|
